Górnowrzecionowe frezarki trzpieniowe, czyli frezowanie dla każdego

Górna frezarka trzpieniowa jest właściwie taką nowoczesną elektryczną strugarką profilową. Co kiedyś trzeba było tworzyć ręcznie z pomocą dłut i profilowych nastawnych strugów, dziś zrobi jedna maszynka.


Górna frezarka trzpieniowa jest właściwie taką nowoczesną elektryczną strugarką profilową. Co kiedyś trzeba było tworzyć ręcznie z pomocą dłut i profilowych nastawnych strugów, dziś zrobi jedna maszynka. I to z pomocą szerokiego asortymentu wielu wymiennych narzędzi i profili.

Do drewna i mebli

Abyśmy byli pewni co do prawidłowego oznaczenia, zajrzeliśmy do Wikipedii: "Frez jest to wieloostrzowe narzędzie skrawające służące do frezowania, obróbki wiórowej metali i innych materiałów. Obrabiarkę, a której się go używa, nazywamy frezarką." Zatem prawidłowo mówi się: "Umocujemy frez do frezarki i zaczynamy!"

Zmienione fronty szuflad

Również w pergoli ładniej wyglądają zaokrąglone krawędzie belek

Nie tylko zaokrąglić krawędzie, ale również ozdobić...to umie frezarka

Tu ktoś pobawił się z detalami... Z pomocą frezu rowkującego lub czołowego wypukłego

Wszystko, co jest na meblach lub wyrobach drewnianych wokół nas, jest w jakiś sposób obrobione na krawędzi, lub ma ciekawy profil, czy też rowek, powstało z pomocą frezarki. W przypadku, kiedy chodzi o wyrób starszy lub po prababci, z pomocą struga profilowego. Często też używano listew profilowych. Jednak listwy pomagała wyprodukować frezarka.

Wszędzie wokół nas

Komoda w łazience ma zaokrąglone krawędzie blatu i krawędzie frontów szuflad

Nieco "ścięte" krawędzie i zaraz skrzynka na kwiaty wygląda lepiej

Ślady i profile z frezarki znajdziemy na krawędzi stołu, ozdobnej konsoli, drzwiczkach segmentu kuchennego, lub na meblach wiejskich. Pomaga również w wydłutowaniu otworów na zawiasy i zamki, oraz klamki, wykonaniu rowka na drzwi przesuwne, zaokrągleniu krawędzi półki lub boków łóżka. Umie też ozdobić pergolę, meble ogrodowe lub parapet. To są przeważnie wyroby już kupione i wyprodukowane przemysłowo. Pomoże nam też w produkcji czopów, falców, połączeń na pióro-wpust, lub z frezowaniem dowolnego kształtu, zarówno z powierzchni, jak też z otworu wewnętrznego. Dzięki użyciu frezarki wyrób i materiał uszlachetnimy i nadamy mu ostateczny wygląd, czy chodzi tylko o ścięcie krawędzi, czy też o ich głębokie profilowanie.

Podstawą jest przygotowany materiał

Wyfrezować rowek, czy obrobić krawędź?

Z frezarkami uni-max bez problemu

Frezarką można obrobić też płytę MDF

Głębokość cięcia nastawimy według potrzeby

Dla dobrej pracy z frezarką i wysokiej jakości wyniku potrzebujemy przede wszystkim dobrze obrobionego materiału płytowego lub heblowanego, ewentualnie krawędziaka. Frezarka nam pomoże zaokrąglić lub sfrezować drewno oraz materiały na bazie drewna, jak na przykład płyty pilśniowe MDF, sklejkę, płytę wiórową oraz niektóre miękkie tworzywa sztuczne. Po prawidłowo przygotowanym materiale płyta oporowa i prowadząca frezarki ślizga się i kopiuje powierzchnię lub krawędź. To oczywiście w przypadku, kiedy trzymamy ją w ręce i obrabiamy materiał od góry. Umocowanie na stoliku w celu obróbki od spodu przedstawimy następnym razem.

Dobre umocowanie = bezpieczna praca

Bezpieczne umocowanie materiału z pomocą ścisków

Zanurzenie, czyli wpuszczenie noża frezu trzeba dobrze przemyśleć

Frezarka z narzędziem jest wysokoobrotowym narzędziem skrawającym o obrotach aż 30 tysięcy obrotów na minutę. Dlatego materiał podczas pracy musi być dobrze i bezpiecznie umocowany. Do tego możemy użyć odpowiednich ścisków, którymi materiału nie wygnieciemy, lub sprytnych zacisków. Można je umocować do krawędzi stołu lub zafrezować do niej listwę prowadzącą na nastawne zaciski. Listwa prowadząca, w razie częstszego używania frezarki, jest bardzo użytecznym pomocnikiem. Możemy też wykorzystać imaki na strugnicy.

Bezpieczeństwo na pierwszym miejscu

Od rotującego noża frezu odlatują zrębki drewna

...dlatego nigdy nie wolno zapomnieć o okularach ochronnych

Podczas pracy z frezarką chronimy przede wszystkim oczy okularami przed odlatującymi trocinami, jeżeli to jest możliwe, używamy odkurzacza i nasadki odciągu, którą posiada większość frezarek. Materiał mocno umocujemy. Do materiału zanurzamy tylko rotujący frez. Jeżeli obrabiamy materiał z masywu, uważamy na kierunek słojów i przez słoje pracujemy ostrożnie, aby ich nie odłupywać.
Uwaga, nóż frezu zanurzyć ostrzem do materiału w kierunku obrotów i w tym kierunku posuwa się po materiale całą frezarkę. (Osobom mającym doświadczenie z podobnymi narzędziami to może się wydawać oczywiste, ale zupełny laik może się pomylić i potem wydaje mu się, że frezarka nie działa lub że wybrał niewłaściwy frez).
Podczas pracy używamy ograniczników i prowadnic, nie naciskamy w kierunku skrawania i nie używamy tępych narzędzi.

Jak wybrać frezarkę

Różne rodzaje frezów

Różne średnice trzpieni

Redukcje do różnych średnic trzpieni

Dokręcić i można zaczynać

Jeżeli jeszcze nie mamy doświadczenia, warto ją wypróbować, na przykład pożyczając od sąsiada lub kogoś, kto ją posiada. Przy tym przekonamy się, że nie trzeba się jej bać i że jest naprawdę użyteczna i przyda się też nam w warsztacie. Wielkość frezarki dobieramy według potrzeby. Mniejsza będzie poręczniejsza i lżejsza do ręki, np. do obróbki już gotowych konstrukcji drewnianych, jak na przykład odkryte belki na poddaszu, pergola, itd. Większe frezarki są cięższe, masywniejsze, dobrze się je prowadzi i lepiej siedzą na materiale. W podjęciu decyzji może nam pomóc również to, jak bogate wyposażenie frezarka ma i czy można do niej dokupić dolny stolik roboczy, który znacznie rozszerza jej wykorzystanie. Do sporadycznego frezowania nam wystarczą narzędzia z mniejszą średnicą trzpienia i mocowania. W razie pracy z większym obciążeniem lepiej wybrać frezarkę z większą średnią zacisku mocującego. Te lepsze bywają wyposażone w redukcję na więcej średnic. W ten sposób będziemy mogli wykorzystać mniejsze i większe średnicy na jednej obrabiarce.

Dobra ergonomia ułatwi obsługę narzędzia

Regulacja obrotów bezpośrednio na rękojeści

Nastawienie ogranicznika głębokości

Precyzyjna regulacja ogranicznika głębokości

Podstawą wyboru są też obroty regulowane elektronicznie, dobra ergonomia rękojeści i solidny ogranicznik głębokości z wielostopniowym nastawieniem. Wielostopniowe nastawienie ogranicznika wykorzystamy na przykład przygotowując złożone profile lub skrawając dużo materiału w kilku krokach, ew. do "stopniowego zanurzania".

Następnym razem

Frezarkę można, oczywiście, umocować również od spodu a następnie poruszać materiałem w kierunku frezu trzpieniowego. Ale to, wraz z ciekawym mocowaniem z pomocą stolika próżniowego, przedstawimy następnym razem, w następnych odcinkach pokażemy też, jak wykonać listwy ozdobne lub drzwiczki kuchenne.